İsdemir’in geliştirdiği sıcak rulolar Erdemir Romanya’da kullanılmaya başladı
İsdemir’de geliştirilen elektrik çeliğine uygun sıcak rulolar, Erdemir Romanya’da kullanılmaya başlandı. Elektrikli araç motorlarına yönelik daha ince ve düşük manyetik kayıplı çelikler üzerinde çalışan şirket, Türkiye’deki üretim kabiliyetini Romanya’daki işleme ve ihracat ağıyla birleştiriyor.
İsdemir’in geliştirdiği sıcak rulolar, OYAK Maden Metalürji bünyesindeki Erdemir Romanya’nın elektrik çeliği üretimine girdi sağlamaya başladı. Şirketin 14 Eylül tarihli açıklamasına göre uygulama, Romanya tesisinin kapasite ve verimliliğini destekliyor. Gelişme, grubun elektrikli araçların çekiş motorlarında kullanılan E-Car çeliklerine yönelik ürün geliştirme çalışmalarının sürdüğü dönemde gerçekleşti.
Romanya’nın Targovişte kentindeki tesis, yıllık 150 bin ton üretim kapasitesine sahip. Burada elektrik motorları ve jeneratörlerin nüvelerinde kullanılan, taneleri yönlendirilmemiş elektrik çeliği üretiliyor. OYAK Genel Müdürü ve Erdemir Yönetim Kurulu Başkanı Murat Yalçıntaş, tesise yaptığı ziyarette İsdemir kaynaklı sıcak ruloların kullanımını, şirketler arasındaki teknik yetkinliklerin birbirini tamamladığı adımlardan biri olarak değerlendirdi.
Sıcak rulonun özellikleri nihai ürünün performansını etkiliyor
Elektrik çeliğinde üretim zincirinin başlangıcındaki malzeme özellikleri, sonraki işlemlerin verimliliği açısından belirleyici olabiliyor. Erdemir’in geçmiş çalışmalarında da sıcak rulo geliştirme ile Romanya tesisinin üretim performansı arasındaki ilişki görülüyor.
Grubun 2017 faaliyet raporunda, Ereğli Ar-Ge Merkezi koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla elektrik çeliği üretiminde kullanılan sıcak rulonun karbon oranının düşürüldüğü belirtilmişti. Rapora göre bu değişiklik, Romanya’daki sürekli tavlama işleminin hızını ve verimliliğini artırırken ürünün manyetik ve yüzey kalitesini iyileştirdi. Bu geçmiş çalışma, sıcak rulo kalitesinin elektrik çeliği üretimindeki rolünü ortaya koyuyor.
Elektrikli araç çelikleri için geliştirme çalışmaları sürüyor
Erdemir Romanya’nın elektrikli araç motorlarına yönelik çalışmaları, önceki şirket duyurularında da yer alıyor. Şirket, Mayıs 2024’te düzenlenen Cwieme Berlin Fuarı’na ilişkin açıklamasında, elektrikli otomobillerin çekiş motorlarına uygun elektrik çeliği kalitelerinin geliştirilmesi ve üretilmesi üzerinde çalıştığını bildirmişti.
Aynı açıklamada, tesisteki tavlama ve kaplama hatlarının farklı özel kaplamaların uygulanmasına olanak sağladığı belirtiliyordu. Erdemir bünyesine 2002’de katılan şirket, düşük manyetik kayıplı ürünlerini Avrupa, ABD ve Türkiye’de onaylı tedarikçisi olduğu müşterilere sunduğunu aktarıyordu.
Çalışmaların Ar-Ge ayağına ilişkin daha yakın tarihli bilgi ise Erdemir’in 2025 Entegre Faaliyet Raporu’nda bulunuyor. Raporda, elektrik çeliği geliştirme faaliyetleri kapsamında Romanya tesisinin üretim süreçlerine yönelik simülasyonlar yapıldığı ve manyetik kayıp ölçümleri gerçekleştirildiği kaydediliyor. Böylece ürün geliştirme sürecinde, üretim koşullarının malzemenin manyetik performansına etkisi de inceleniyor.
Daha ince çelik, motor verimliliği için neden önemli?
Elektrikli araç motorlarında kullanılan elektrik çeliği, manyetik akının yönlendirilmesinde görev alıyor. Motorun sabit ve dönen bölümlerindeki bu malzemenin özellikleri, çalışma sırasında oluşan enerji kayıplarını etkiliyor. Bu nedenle elektrikli araç uygulamalarında düşük manyetik kayıp, uygun mekanik dayanım ve ince kesit birlikte değerlendiriliyor.
Elektrik çeliği üreticisi voestalpine’in teknik değerlendirmesine göre sac kalınlığının azaltılması, yüksek frekanslarda girdap akımı kayıplarını düşürerek motor verimliliğine katkı sağlayabiliyor. Ancak daha ince malzeme kullanımı, aynı büyüklükteki motor çekirdeği için daha fazla sac katmanı ve farklı üretim koşulları gerektiriyor. Malzeme seçimi bu yüzden verimlilikle birlikte işlenebilirlik, dayanım ve maliyet üzerinden yapılıyor.
İhracatta ürün gamını genişletme hedefi
Yalçıntaş’ın son açıklamasına göre Erdemir Romanya, üretiminin yüzde 90’ını doğrudan ihraç ediyor. Şirket; Almanya, Polonya, Macaristan, Fransa ve ABD gibi pazarlara sunduğu ürün gamını geliştirmeyi hedefliyor.
Eylül açıklamasında İsdemir’den sağlanan sıcak ruloların kullanımına ilişkin tonaj, kapasite artışının büyüklüğü veya E-Car ürünleri için yeni bir seri üretim takvimi paylaşılmadı. Açıklanan somut gelişme, Türkiye’de geliştirilen girdinin Romanya’daki üretime alınması ve daha ince, düşük manyetik kayıplı ürünlere yönelik çalışmaların sürdürülmesi oldu.