British Steel’in eski sahibi Jingye Group, şirketin İngiliz hükümeti tarafından kamulaştırılmasının ardından tazminat müzakeresi başlattı. Çinli grup, iki ülke arasındaki yatırım anlaşmasından doğan haklarını ileri sürerken anlaşma sağlanmaması halinde tahkim seçeneğini saklı tuttuğunu bildirdi.
İngiliz hükümeti 17 Temmuz’da British Steel’i kamulaştırma kararı aldı. Kararın gerekçesi, binlerce istihdamın korunması ve altyapı ile savunma gibi stratejik alanlar için ülkedeki birincil çelik üretim kapasitesinin güvence altına alınması olarak açıklandı. Scunthorpe tesisinde yaklaşık 2 bin 700 kişi çalışıyor.
Tazminat bağımsız değerlemeyle belirlenecek
Jingye, yatırımın karşılığında neredeyse sıfır tazminatla karşı karşıya kaldığını, mali kayıp ve itibar zararı oluştuğunu savunuyor. Bunlar şirketin hukuki iddiaları niteliğinde; tazminatın kapsamı ve tutarı henüz kesinleşmiş değil.
İngiliz hükümeti ise ödenecek bedelin bağımsız bir değerleme süreci sonucunda belirleneceğini belirtiyor. Kamulaştırılan bir sanayi varlığının değeri hesaplanırken tesislerin fiziksel durumu, çevresel yükümlülükler, işletme sermayesi ihtiyacı, gelecekteki nakit akışı ve üretimin sürdürülmesi için gereken kamu desteği gibi unsurlar dikkate alınabilir.
Taraflar arasındaki yatırım anlaşması müzakeresi, uyuşmazlığın doğrudan tahkime taşınmasından önce çözüm zemini sağlayabilir. Sonuç alınamaması halinde sürecin uluslararası yatırım hukukuna taşınması, anlaşmazlığı yıllara yayabilecek ve nihai kamu maliyetini belirsiz bırakabilecek bir risk oluşturuyor.
Scunthorpe’un stratejik önemi
Jingye, British Steel’i 2020’de satın almıştı. Scunthorpe, İngiltere’de demir cevheri ve koklaşabilir kömür gibi hammaddelerden birincil çelik üretebilen son tesis konumunda. Bu özellik, tesisi yalnızca ticari bir varlık değil, ray, altyapı ve savunma tedariki açısından stratejik bir kapasite haline getiriyor.
Kamulaştırma kararı, hükümetin çelik arz güvenliğini piyasa değerlemesinin önüne koyduğunu gösteriyor. Ancak yüksek fırınların açık tutulması; hammadde tedariki, enerji maliyeti, bakım harcamaları ve ürün satışlarının sürdürülebilirliği açısından önemli finansman gerektiriyor. Uzun vadeli çözümün, mevcut üretimin korunmasının ötesinde tesisin teknoloji ve enerji altyapısının yenilenmesini içermesi bekleniyor.
Çin yönetimi de sürecin sözleşmelere ve piyasa ilkelerine uygun yürütülmesi çağrısında bulundu. Bu boyut, uyuşmazlığın şirket ile hükümet arasındaki ticari bir dosyanın ötesinde İngiltere-Çin yatırım ilişkileri açısından da izlenmesine yol açıyor.
British Steel dosyasında bundan sonraki temel başlıklar bağımsız değerlemenin sonucu, Jingye ile müzakerelerin seyri, olası tahkim ve hükümetin tesis için belirleyeceği uzun vadeli sahiplik modeli olacak. Üretimin kesintisiz sürmesi ise hem çalışanlar hem de İngiltere’nin stratejik çelik tüketicileri açısından en kritik kısa vadeli konu olmayı sürdürüyor.