Türkiye’nin ham çelik üretimi 2026 yılının ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre %8,1 artarak 19,77 milyon tona yükseldi. Haziran ayında üretimin yıllık bazda %14,7 artışla 3,29 milyon tona çıkması, ikinci çeyreğin sonunda üretim temposunun güçlendiğine işaret etti.
Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) tarafından açıklanan veriler, yılın ilk altı ayında üretimle birlikte yurt içi çelik tüketiminin de arttığını gösterdi. Buna karşın sektörün 61,9 milyon tonluk yıllık ham çelik kapasitesinin önemli bir bölümü kullanılmadı ve kapasite kullanım oranı %63,9 seviyesinde kaldı.
Slab üretimindeki artış %20,9’a ulaştı
İlk yarıda kütük üretimi geçen yılın aynı dönemine göre %0,7 artarak 11,73 milyon ton oldu. Slab üretimi ise %20,9’luk daha güçlü bir yükselişle 8,04 milyon tona ulaştı. Böylece toplam üretimdeki büyümenin önemli bölümü slab tarafındaki artıştan geldi.
Slab üretimindeki çift haneli yükseliş, yassı çelik üretim zinciri açısından dikkat çekici bir gelişme olarak öne çıktı. Kütük üretimindeki sınırlı artış ise uzun ürünler tarafında daha dengeli bir görünüm oluştuğunu ortaya koydu.
Aynı dönemde nihai mamul üretimi %5,6 artarak 21,94 milyon tona çıktı. Türkiye’nin nihai çelik tüketimi de %6,6 yükselişle 19,85 milyon tona ulaştı. Tüketimdeki artışın üretimden daha hızlı gerçekleşmesi, iç talebin canlılığını koruduğunu gösterirken bu talebin ne ölçüde yerli üretimle karşılandığı sektör açısından önemini sürdürdü.
Haziran ihracatında güçlü ivme
Çelik ürünleri ihracatı haziran ayında miktar bazında %28,4 artarak 1,73 milyon tona, değer bazında ise %29,7 artışla 1,18 milyar dolara yükseldi. Haziran performansı, yılın ilk yarısındaki toplam ihracat artışının üzerinde gerçekleşti.
Ocak-haziran döneminde çelik ihracatı miktar bazında %2,5 artarak 7,84 milyon tona çıktı. İhracat geliri ise %1,3 yükselişle 5,26 milyar dolar oldu. Miktardaki artışın değer artışından daha yüksek kalması, ton başına ihracat gelirinin ürün karması ve fiyat koşullarından etkilenmeye devam ettiğini gösterdi.
Ürün gruplarına bakıldığında, ilk yarıda yassı ürün ihracatı %5,7 azalarak 3,15 milyon tona geriledi. Uzun ürün ihracatı %2,4 artışla 4,08 milyon tona yükselirken yarı mamul ihracatı %87,9 artarak 610 bin 469 tona ulaştı. Yarı mamuldeki güçlü yükseliş, ihracat artışının bileşimi açısından öne çıkan başlıklardan biri oldu.
İthalat miktarı yatay, değeri geriledi
Haziran ayında çelik ithalatı miktar bazında %0,8 azalarak 1,76 milyon tona indi. İthalatın değeri ise %3,7 artışla 1,24 milyar dolara çıktı.
Yılın ilk altı ayında toplam ithalat miktarı %0,3 artarak 9,27 milyon ton olurken ithalat değeri %2,4 düşüşle 6,34 milyar dolara geriledi. Bu dönemde yassı ürün ithalatı %0,2 azalarak 4,39 milyon ton, uzun ürün ithalatı %2,3 düşüşle 757 bin 80 ton olarak kaydedildi. Yarı mamul ithalatı ise %1,3 artarak 4,12 milyon tona yükseldi.
İhracatın ithalatı karşılama oranı değer bazında geçen yılın aynı dönemindeki %80,03 seviyesinden %82,98’e çıktı. Orandaki iyileşmeye rağmen ilk yarıda ithalat hem miktar hem de değer bakımından ihracatın üzerinde kalmaya devam etti.
Kapasite kullanımında büyüme alanı sürüyor
Türkiye’nin yıllık ham çelik üretim kapasitesi 61,9 milyon ton seviyesinde bulunuyor. İlk yarıdaki üretim performansı kapasite kullanım oranını %63,9’a taşırken mevcut tesislerde üretimi artırabilecek önemli bir alanın bulunduğunu da ortaya koydu.
TÇÜD, yurt içi çelik tüketiminin yerli üretime yönlendirilmesini sağlayacak tedbirlerin sektörün kapasite kullanımını ve rekabet gücünü destekleyeceğini değerlendirdi. Dernek ayrıca özellikle Uzak Doğu ve Rusya kaynaklı ithalata yönelik hacim sınırlamalarının önemine dikkat çekti.
CBAM süreci ve katma değerli üretim gündemde
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), ihracat pazarlarıyla güçlü bağları bulunan Türk çelik sektörü için maliyet, üretim teknolojisi ve ürün bazlı karbon yoğunluğu açısından belirleyici başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.
TÇÜD, geçiş sürecinde sürdürülebilirlik kriterlerinin ürün ve üretim yöntemi bazında ele alınması gerektiğini belirtti. Sektörün uzun vadeli rekabetçiliği açısından daha yüksek katma değerli ürünlerin payının artırılması, ithal girdiye bağımlılığın azaltılması ve düşük karbonlu üretim yatırımlarının hızlandırılması öne çıkan ihtiyaçlar arasında yer aldı.
Kaynak: TÇÜD