Türkiye Çelik Üreticileri Derneği'nin (TÇÜD) açıkladığı verilere göre Türkiye, 2026 yılının ilk çeyreğinde 9,7 milyon ton ham çelik üreterek geçen yılın aynı dönemine kıyasla üretimini yüzde 5,3 artırdı. Aynı dönemde nihai mamul tüketimi 9,9 milyon tona, üretimi aşan bir hızla yükseldi. Mart ayında ithalatın yüzde 38,2 sıçraması, sektörde yeni bir koruma tartışmasını gündeme taşıdı.
Mart ayı tek başına ele alındığında üretim 3,3 milyon ton ile yüzde 6,4 arttı; tüketim ise düşük baz etkisinin de katkısıyla 3,2 milyon tona, yüzde 20,9 oranında yükseldi. İlk çeyrekte iç pazardaki canlanma üretim büyümesinin önüne geçti — bu görüntü, ihracata bağımlı sektör profilinin kısa vadede iç piyasaya kayma eğiliminde olduğuna işaret ediyor.
İhracat Mart'ta toparlandı, çeyrek bazında geriledi
Çelik ürünleri ihracatı Mart ayında miktar yönünden yüzde 5 artışla 1,5 milyon tona, değer olarak yüzde 0,5 yükselişle 1 milyar dolara ulaştı. Buna karşın yılın ilk çeyreğinde ihracat miktarı yüzde 6,8 azalarak 3,5 milyon tonda kaldı; gelir 2,3 milyar dolara, yüzde 9,4 düşüşle indi.
İthalat tarafındaki tablo daha sert. Mart ayında 1,6 milyon ton ve 1,1 milyar dolara ulaşan çelik ürünleri ithalatı, miktarda yüzde 38,2, değerde yüzde 23,4 büyüdü. Çeyrek toplamında ithalat 4,3 milyon tonu aştı. İhracatın ithalatı karşılama oranı bir önceki yılın yüzde 84,5 seviyesinden yüzde 77,8'e geriledi.
Avrupa ve İngiltere korumacılığa hızla yöneliyor
Yaklaşık 450 milyon nüfuslu Avrupa Birliği, üye ülkelerdeki düşük kapasite kullanım oranlarını gerekçe göstererek üçüncü ülkelerden gelen çelik ithalatına yönelik kotayı yaklaşık 18 milyon tona çekti. Birleşik Krallık ise çelik sektörünü kritik sektör ilan ederek kotalarını yüzde 60 oranında düşüreceğini duyurdu.
TÇÜD'ün verdiği rakamlarla Türkiye, AB nüfusunun yaklaşık beşte birine sahip olmasına rağmen 20 milyon ton civarında çelik ürünü ithal ediyor; üstelik kapasite kullanım oranı yüzde 61,6 ile sınırlı kalıyor. Çin'in ardından Hindistan ve Endonezya büyümelerini çelik üzerine kurarken, dampingli ithalata karşı koruma talebi sektörün öne çıkardığı başlıca politika başlığı haline geldi.
Küresel üretim daralırken Hindistan ve ABD ayrıştı
Dünya Çelik Derneği (worldsteel) verilerine göre küresel ham çelik üretimi Mart ayında yüzde 4,2 azalarak 159,9 milyon tona, ilk çeyrekte yüzde 2,3 düşüşle 459,2 milyon tona indi. Çin'in üretimi yüzde 4,6 gerileyerek 247,5 milyon tonda kalırken Hindistan yüzde 10,8 artışla 44,7 milyon ton, ABD ise yüzde 5,7 artışla 21 milyon ton üretti.
Çinli üreticilerin maliyet baskısı altında siparişlerde ihtiyatlı davranması, coğrafi yakınlık ve kalite avantajına sahip Türk çeliğine Avrupa pazarında yeni bir görünürlük alanı yarattı. Orta Doğu kaynaklı tedarik zinciri kaymaları, geçmiş kriz dönemlerinde olduğu gibi talep akışlarını yeniden şekillendiriyor.
Hurda ve enerji maliyetleri marjları daraltıyor
Üretim tarafında en güçlü baskı maliyet kaleminden geliyor. Küresel piyasalarda ton başına 400 dolar seviyesine yaklaşan hurda fiyatları, enerji maliyetlerindeki yükseliş ve navlun-sigorta giderlerindeki artışla birleşince üreticilerin marj alanını belirgin şekilde daraltıyor. TÇÜD, bu maliyet ortamında dampingli ithalata karşı aktif koruma önlemlerinin sektörün rekabet gücü açısından belirleyici olduğunu vurguluyor.
İkinci çeyrekte izlenecek temel başlıklar AB'nin kota uygulamasının Türk ihracatına yansımaları, hurda fiyatlarının seyri ve iç pazardaki canlanmanın sürdürülebilirliği olacak.